Space oddity : Η διαστημική περιπέτεια ενός τραγουδιού και οι σημασίες της.


Space Oddity: Commander Chris Hadfield covers David Bowie in space

Filmed on the International Space Station with an acoustic guitar, Canadian astronaut marks end of stay in space with out of this world finale

http://www.guardian.co.uk/science/2013/may/13/commander-chris-hadfield-space-oddity

Οταν ένα μουσικό κομμάτι παίζεται ξανά αλλάζει; Η εκτέλεση ή  αλλιώς  η ερμηνεία προσθέτει, αφαιρεί ή αφήνει αναλλοίωτο το αρχικό έργο. Η ερμηνεία είναι μήπως και σχόλιο που λειτουργεί αυτόνομα, πολλές φορές μάλιστα ενάντια στο έργο; Στο θέατρο αυτό συμβαίνει συχνότερα. Στην μουσική ίσως πιο δύσκολα.

Η εκτέλεση γίνεται σε χώρο και χρόνο. Η μετατροπή μουσικών εκδηλώσεων σε εκδηλώσεις αντίστασης είναι κάτι που συμβαινει συχνά, αφού συχνά παραβιάζεται η δημοκρατία. Απο εκεί και πέρα κάθε εκτέλεση κουβαλάει το κρίμα της σήμανσης που θέλει να δώσει ο εκτελεστής. Η χρονική συγκυρία είναι κοινωνικό μέγεθος.  Η επιλογή του χώρου επίσης. Η θεσμοθέτηση του θεάτρου στην Αρχαία Ελλάδα ήταν δηλωτική της αυτόνομης λειτουργίας του θεάτρου. Η πολιτική σκέψη χειραφετήθηκε και μέσα απο το θέατρο. Η σταδιακή χειραφέτησή του  απο το θρησκευτικο χαρακτήρα επέτρεψε να αναδειχτεί σαν διαμεσολαβητική τέχνη.

Κατ επέκταση ο χώρος αποκτάει τη δική του σημασία. Η μεταφορά των μουσικών εκτελέσεων απο τις αίθουσες των παλατιών και τις εκκλησίες σε αυτόνομους χώρους ακρόασης   χειραφέτησε τη μουσική δημιουργία.

Στις μέρες μας η πλήρης ανατροπή των θεμελιωδών συμβάσεων έχει συντελεστεί. Υπαίθριες συναυλίες, συναυλίες σε χώρους που δεν φιάχτηκαν για αυτό το σκοπό, flashmob, όλα αυτά εκτείνουν τα όρια. Εν τέλει  ο  τρόπος γίνεται και αυτός  μέρος του μηνύματος , από την άλλη όμως το μήνυμα, δηλαδη το περιεχόμενο, κρίνεται. Παρά την δύναμη της μαζικής προβολής με όλα τα θεμιτά και αθέμιτα όπλα  (διαφήμιση, promotion, image making) στο τέλος υπάρχει η ώρα της κρίσης.

Ο Καναδός κυβερνήτης του διαστημικού σταθμού Chris Hatfield τραγούδισε το τραγούδι  Space Oddity  (Διαστημική ιδιορρυθμία, αν και η λέξη odd έχει πολλές εκφάνσεις)  του  David Bawie  αποχαιρετώντας τον διαστημικό σταθμό. Τραγούδι του 1969, θυμίζω οτι ο ανθρωπος πάτησε στο φεγγάρι το 1969, ενώ το 1968 είχε βγεί η αξέχαστη ταινία του Κιούμπρικ «2001 Οδύσσεια του Διαστήματος».

Προφανώς οι υπεύθυνοι του διαστημικού προγράμματος σε αγαστή σύμπνοια με τους διαχειριστές των δικαιωμάτων το ζύγισαν και είμαι βέβαιος ότι τα κέρδη εκτος απο επικοινωνιακά θα έιναι και υλικά, ενισχύοντας την χρηματοδότηση του διαστημικού προγράμματος που σκοντάφτει στην λογική των περικοπών, αφού ο μέσος φορολογούμενος πολίτης ξανασκέφτεται την αξία του διαστήματος όταν ζορίζεται επι γης. Fund raising λοιπόν; Γιατι όχι.

Βέβαια το τραγούδι περιγράφει μάλλον μια ατυχή  έξοδο απο τη διαστημική κάψουλα, έναν αστροναυτη που «χάνεται» με ότι αυτό σημαίνει. Τη δεκαετία του 70 ή του 80 προφανώς δεν θα τολμούσαν οι υπέυθυνοι να συσχετίσουν το διαστημικό προγραμμα με ένα τέτοιο τραγούδι. Άλλωστε ο David Bowie προκαλούσε. Σήμερα όμως εκτός του ότι  η παραμονή στο διάστημα έχει γίνει κοινός τόπος τραγουδώντας το συγκεκριμένο τραγούδι ο   Chris Hatfield απαντάει.  Δεν θα ήταν άτοπο να πούμε οτι νομιμοποεί την επιλογή ή την ατυχία του αστρονάυτη Τομ. Το κέντρο δεν είναι πλέον το Κανάβεραλ αλλά ο ίδιος.

Η εκτέλεση όμως αυτή φέρνει κατα τη γνώμη μου στο προσκήνιο και άλλα θεωρητικά ζητήματα σχετικά με την σημασία της μουσικής εκτέλεσης , όπως αυτά που ανέφερα στην αρχή.

Ο χώρος της εκτέλεσης είναι απελπιστικά μικρός αλλά ταυτόχρονο άπειρος  όσο το διάστημα. Ο εκτελεστής είναι μόνος του, το κοινό θα τον δει μετά.  Το τραγούδι ξαναποκτάει ένα άλλο νόημα  μερικές δεκαετίες μετά.

Και πρέπει να πούμε ότι ο κυβερνήτης Chris Hatfield  έχει εξαιρετική φωνή.

και οι στίχοι

«Space Oddity»

Ground Control to Major Tom

Ground Control to Major Tom

Take your protein pills 
and put your helmet on

Ground Control to Major Tom
Commencing countdown, 
engines on
Check ignition 
and may God’s love be with you

[spoken]
Ten, Nine, Eight, Seven, Six, Five, Four, Three, Two, One, Liftoff

This is Ground Control 
to Major Tom
You’ve really made the grade
And the papers want to know whose shirts you wear
Now it’s time to leave the capsule 
if you dare

This is Major Tom to Ground Control
I’m stepping through the door
And I’m floating 
in a most peculiar way
And the stars look very different today

For here
Am I sitting in a tin can
Far above the world
Planet Earth is blue
And there’s nothing I can do

Though I’m past 
one hundred thousand miles
I’m feeling very still
And I think my spaceship knows which way to go
Tell my wife I love her very much 
she knows

Ground Control to Major Tom
Your circuit’s dead,
there’s something wrong
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you hear me, Major Tom?
Can you….

Here am I floating 
round my tin can
Far above the Moon
Planet Earth is blue
And there’s nothing I can do.

 

Advertisements

About lignostar

bloger, αρθρογράφος
This entry was posted in Άρθρα του Μαικήνα. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s